วิธีการเข้ารับการรักษาด้วยการจัดฟันเด็กการเข้ารับการรักษาด้วยการจัดฟันเด็ก (Early Orthodontic Treatment หรือ Interceptive Orthodontics) มีขั้นตอนและกระบวนการตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงสิ้นสุดการรักษา เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนและเตรียมตัวได้อย่างถูกต้อง สรุปขั้นตอนหลักๆ ได้ดังนี้ครับ:
1. สังเกตสัญญาณความผิดเบื้องต้นด้วยตัวเองที่บ้าน
ก่อนพาลูกไปพบทันตแพทย์ คุณพ่อคุณแม่สามารถสังเกตสัญญาณเตือนเบื้องต้นได้ เช่น:
ฟันหน้าบนยื่นล้ำออกมามากเกินไป (Overjet)
ฟันล่างคร่อมฟันบน หรือฟันสบไขว้ (Crossbite)
ฟันซ้อนเกรุนแรง หรือฟันแท้ไม่มีพื้นที่ขึ้น
มีพฤติกรรมชอบดูดนิ้ว กลืนน้ำลายผิดวิธี หรืออ้าปากหายใจทางปาก
มีปัญหาการสบฟันเปิด (กัดแล้วฟันหน้าไม่ชนกัน) หรือฟันสบลึก
2. พาเด็กไปพบทันตแพทย์จัดฟัน (Orthodontist) เพื่อตรวจประเมิน
ช่วงอายุที่แนะนำในการตรวจครั้งแรก: สมาคมทันตแพทย์จัดฟันแนะนำให้เด็กควรได้รับการตรวจประเมินโครงสร้างฟันและขากรรไกรครั้งแรก เมื่ออายุประมาณ 7 ขวบ (เนื่องจากเป็นช่วงที่ฟันแท้ซี่แรกเริ่มขึ้นและทันตแพทย์สามารถมองเห็นแนวโน้มความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกได้ชัดเจน)
การตรวจวินิจฉัย: ทันตแพทย์จะตรวจช่องปากอย่างละเอียด พร้อมทั้งพิมพ์ปาก ถ่ายภาพเอกซเรย์กะโหลกศีรษะและขากรรไกร (Cephalometric \ &\ Panoramic \ X-rays) รวมถึงถ่ายรูปใบหน้าและช่องปากเพื่อเก็บเป็นข้อมูลวิเคราะห์
3. วางแผนการรักษาและเลือกเครื่องมือที่เหมาะสม
ทันตแพทย์จะนำข้อมูลจากการตรวจมาวิเคราะห์และอธิบายแผนการรักษาให้คุณพ่อคุณแม่ฟังอย่างละเอียด
การเลือกเครื่องมือ: ขึ้นอยู่กับความผิดปกติของเด็กแต่ละคน เช่น:
เครื่องมือถอดได้ / เครื่องมือปรับพฤติกรรม (EF Line / Trainer): สำหรับฝึกกล้ามเนื้อรอบปาก ปรับตำแหน่งลิ้น และช่วยขยายขากรรไกรอย่างนุ่มนวล
เครื่องมือขยายขากรรไกร (RPE): สำหรับเด็กที่มีปัญหาขากรรไกรบนแคบ
เครื่องมือติดแน่นเฉพาะซี่ (Partial Braces): สำหรับจัดเรียงฟันแท้ที่ขึ้นผิดตำแหน่งในบางซี่
4. เริ่มต้นเข้าสู่กระบวนการรักษาและใส่เครื่องมือ
ทันตแพทย์จะทำการติดหรือมอบเครื่องมือ พร้อมทั้งแนะนำวิธีใช้งาน การถอดใส่ (กรณีเครื่องมือถอดได้) และวิธีดูแลความสะอาดอย่างถูกวิธี
ช่วงปรับตัว (สัปดาห์แรก): เด็กอาจมีอาการตึงฟัน ระคายเคืองกระพุ้งแก้ม หรือพูดไม่ชัดเล็กน้อย คุณพ่อคุณแม่ควรช่วยดูแลเรื่องการเตรียมอาหารเนื้อนุ่มย่อยง่าย (เช่น ซุปเนียนนุ่ม โจ๊ก หรืออาหารเสริมสำเร็จรูป) และใช้ขี้ผึ้งจัดฟันช่วยลดการเสียดสี
5. การมาพบทันตแพทย์ตามนัดหมาย (Adjustment Visits)
โดยทั่วไปทันตแพทย์จะนัดมาติดตามผลและปรับแต่งเครื่องมือทุกๆ 4 – 8 สัปดาห์ (ขึ้นอยู่กับชนิดของเครื่องมือและแผนการรักษา)
การมาตามนัดอย่างสม่ำเสมอมีความสำคัญมาก เพื่อให้เครื่องมือออกแรงกระตุ้นได้อย่างต่อเนื่องและตรงตามเป้าหมาย
6. เข้าสู่ระยะคงสภาพ (Retention Phase) และติดตามการเจริญเติบโต
เมื่อการจัดฟันในระยะแรกบรรลุเป้าหมาย (เช่น ขากรรไกรขยายได้ขนาดที่เหมาะสม ปรับพฤติกรรมการกลืนและหายใจสำเร็จ หรือฟันซ้อนเกลดลง) ทันตแพทย์จะถอดเครื่องมือออก
ในบางกรณีอาจต้องใส่เครื่องมือคงสภาพ (Retainer) หรือติดตามดูพัฒนาการในช่วงที่ฟันแท้ซี่อื่นๆ กำลังทยอยขึ้นจนกระทั่งเข้าสู่วัยรุ่นครับ