การให้อาหารสายยาง สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สามารถรับประทานอาหารเองได้ การให้อาหารทางสายยาง (Enteral Nutrition) เป็นกระบวนการสำคัญที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหาร พลังงาน และยาอย่างครบถ้วน เมื่อร่างกายไม่สามารถเคี้ยวหรือกลืนอาหารได้ตามปกติครับ
เพื่อให้ผู้ป่วยปลอดภัยและลดความเสี่ยงจากการสำลักหรือติดเชื้อ คุณสามารถยึดหลักการปฏิบัติ "3 เตรียม 1 ตาม" ดังนี้ครับ:
1. เตรียมผู้ป่วย (สำคัญที่สุดเพื่อป้องกันปอดอักเสบ)
จัดท่า: ต้องยกศีรษะและลำตัวส่วนบนให้สูงขึ้นอย่างน้อย 30-45 องศา (ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน) เสมอขณะให้อาหาร
เช็กตำแหน่งสาย: ดูขีดเครื่องหมายบนสายยางว่าเคลื่อนหรือไม่ และใช้ไซริงค์ดูดเช็กดูว่ามีเศษอาหารเดิมค้างอยู่หรือไม่ (ถ้าค้างเกิน 100-150 มล. ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไปก่อน 1 ชม.)
ความสะอาด: ล้างมือผู้ดูแลให้สะอาด และเช็ดทำความสะอาดรอบจมูกหรือรูเปิดที่หน้าท้องของผู้ป่วย
2. เตรียมอาหารและอุปกรณ์
อุณหภูมิ: อาหารต้องมี อุณหภูมิห้อง (ไม่ร้อนจัดหรือเย็นจัดจากตู้เย็น) เพราะจะทำให้ผู้ป่วยปวดท้องหรือท้องเสียได้
ความสะอาด: อุปกรณ์ทุกชิ้น (ไซริงค์, แก้วอาหาร) ต้องล้างสะอาดและผึ่งแห้ง หากเป็นอาหารปั่นเองต้องกรองผ่านตะแกรงตาถี่เพื่อป้องกันสายตันครับ
3. เตรียมการให้ (Feeding)
ความเร็ว: ปล่อยให้อาหารไหลลงตามแรงโน้มถ่วงช้าๆ โดยใช้เวลาประมาณ 15-30 นาทีต่อมื้อ (ห้ามใช้ลูกสูบกระทุ้งหรือดันอาหารแรงๆ)
ไล่อากาศ: อย่าปล่อยให้อากาศเข้าไปในสายยาง เพราะจะทำให้ผู้ป่วยท้องอืดได้
4. การดูแลตามหลังการให้
ล้างสาย (Flush): หลังอาหารหมดมื้อ ให้ตามด้วยน้ำต้มสุกสะอาดประมาณ 30-50 มล. เพื่อล้างคราบอาหารไม่ให้บูดเน่าหรืออุดตันในสายยาง
คงท่าเดิม: ให้ผู้ป่วยนอนในท่าศีรษะสูงต่ออย่างน้อย 30-60 นาที ห้ามให้นอนราบทันทีเพื่อป้องกันอาหารไหลย้อนกลับมาสำลักครับ
📊 ข้อควรระวังที่ต้องสังเกต
อาการระหว่างให้ สิ่งที่ต้องทำทันที
ไอ สำลัก หน้าเขียว หยุดให้อาหารทันที และรีบดูดอาหารออกจากสาย/แจ้งแพทย์
ท้องอืด คลื่นไส้ ปรับความเร็วให้ช้าลง หรือตรวจสอบปริมาณอาหารค้าง
สายยางหลุด ห้ามใส่กลับเอง ให้ใช้พลาสเตอร์ปิดรูและไปโรงพยาบาล
💡 เคล็ดลับ
การดูแลความสะอาดช่องปากของผู้ป่วยก็สำคัญมากนะครับ แม้ผู้ป่วยไม่ได้ทานอาหารทางปาก แต่แบคทีเรียยังคงเติบโตได้ ควรใช้แปรงสีฟันขนนุ่มหรือผ้าชุบน้ำสะอาดเช็ดทำความสะอาดเหงือกและฟันวันละ 2 ครั้ง เพื่อลดความเสี่ยงการติดเชื้อในลำคอและปอดครับ
